INTEGRI-WATER PREDSTAVLJEN NA FESTIVALU „PLIVA BEZ PLASTIKE“ – POVEZIVANJE EVROPSKIH INICIJATIVA ZA ZAŠTITU VODA
Projekat INTEGRI-WATER – Integrated Indicators for Nutrient Pressure and Water Management, koji realizuje JNU Institut za zaštitu i ekologiju Republike Srpske u okviru Path4Med Open Call-a, predstavljen je 11. septembra 2026. godine u Jezeru, tokom Festivala „Pliva bez plastike“.
Festival je organizovan u sklopu aktivnosti projekta PLASTIC-FREE PLIVA, koji Opština Jezero realizuje kroz projekat INSPIRE – Innovative Solutions for Plastic Free European Rivers, finansiran u okviru programa Horizon Europe. INSPIRE je usmjeren na razvoj i primjenu rješenja za detekciju, prikupljanje i prevenciju otpada, uključujući makro- i mikroplastiku u evropskim rijekama, uz snažno uključivanje lokalnih zajednica.
Lokalni projekat PLASTIC-FREE PLIVA ovaj pristup primjenjuje direktno na rijeci Plivi, kroz mapiranje plastičnog otpada pomoću dronova i AI analiza, korištenje platforme MAPEO-Water i alata građanske nauke, kao i aktivnosti prevencije, edukacije i uključivanja stanovništva.
U tom kontekstu predstavljen je i projekat INTEGRI-WATER, kao komplementarna evropska inicijativa koja zaštiti voda pristupa iz drugog ugla. Dok su INSPIRE i PLASTIC-FREE PLIVA snažno usmjereni na problem plastičnog otpada i njegovo sprečavanje, INTEGRI-WATER razvija pristup zasnovan na integrisanim indikatorima pritiska nutrijenata, kvalitetu i količini voda i podršci donošenju odluka. Demonstraciono područje projekta obuhvata Banju Luku i sliv rijeke Vrbas.
Zajednička poveznica ovih projekata je potreba za pouzdanim podacima, savremenim tehnologijama, integrisanim monitoringom i aktivnim uključivanjem institucija i lokalnih zajednica u zaštitu riječnih ekosistema.
Poseban doprinos predstavljanju iskustava projekta INSPIRE dao je prof. Joydeep Dutta sa KTH Royal Institute of Technology u Stokholmu, koji je govorio o savremenim pristupima i tehnologijama za monitoring i zaštitu voda i životne sredine.
U okviru programa, prof. dr Predrag Ilić, naučni savjetnik Instituta za zaštitu i ekologiju Republike Srpske, predstavio je širi kontekst zaštite Plive, prirodne i antropogene pritiske, značaj očuvanja staništa i biodiverziteta, kao i potrebu za integrisanim pristupom upravljanju i zaštiti riječnih ekosistema.
Festival je tako predstavljao značajnu priliku za povezivanje aktivnosti projekata PLASTIC-FREE PLIVA/INSPIRE i INTEGRI-WATER, razmjenu iskustava i razmatranje mogućnosti da se različita evropska rješenja – od monitoringa plastičnog otpada, dronova i digitalnih alata do integracije podataka i razvoja indikatora kvaliteta voda – primijene u konkretnim lokalnim i regionalnim uslovima.